Kryzys wiarygodności – problem XXI wieku

Kryzys wiarygodności – problem XXI wieku

Podczas marcowej odsłony cyklu „Przybij piątkę nauce” poruszony został temat kryzysu wiarygodności. Zagadnienie, które w dobie coraz większej ilości „fake news-ów”, spływających do nas z różnych mediów, przybliżył nam wybitny socjolog prof. Piotr Sztompka.

Spotkanie Profesor rozpoczął od wyjaśnienia, czym jest społeczeństwo. Prelegent omówił również zagadnienie koncepcji relacyjnej.

„Społeczeństwo jest tym, co dzieje się pomiędzy ludźmi, są to relacje międzyludzkie”.

Relacjom zawsze towarzyszy ryzyko takich zachowań ludzi, których nie możemy być pewni. Im lepiej znamy partnera tym jest ono mniejsze. Aby żyć w społeczeństwie musimy nieustannie podejmować decyzje, zakłady, ryzykować wchodząc w relacje międzyludzkie. Oczekujemy od innych by postępowali wobec nas w sposób wiarygodny. Wierzymy, że większość ludzi życzy nam dobrze. Przejawiać się to może nawet zwykłym uśmiechem przechodnia na ulicy, co daje nam nadzieję na wiarygodność drugiego człowieka.

Ciekawym aspektem są zawody szczególnego zaufania – występuje w nich szczególna wiarygodność. Są to m.in. lekarz, duchowny, adwokat. Jako społeczeństwo mamy konkretne oczekiwania wobec pewnych grup, instytucji, firm, marek czy produktów. Chcielibyśmy im ufać bezgranicznie i wierzymy, że chcą dla nas jak najlepiej, że działają w interesie naszym, a nie własnym i przede wszystkim nie szkodzą nam. Działamy racjonalnie, gdy opieramy się o naszą najrzetelniejszą wiedzę, a ją z kolei uzyskujemy od uczonych. Dlatego tak ważne jest zaufanie, którym te osoby darzymy.

Profesor zauważa, że to czego oczekujemy od ludzi, partnerów i innych osób możemy ująć w skali wiarygodności, do której należą: poczytalność, racjonalność, kompetencja, odpowiedzialność, moralność, spolegliwość, reprezentacja. W dalszej części wykładu prof. Sztompka omawia każdy wymieniony filar skali wiarygodności oraz trzy przypadki oczekiwań od innych w różnych sferach życia.

Dużą uwagę prof. P. Sztompka poświęcił rządowi, ponieważ to właśnie na nim spoczywa ogromna odpowiedzialność za obywateli. Oczekujemy od nich szczególnej wiarygodności: racjonalności, prawdomówności, samoograniczenia i reprezentacji. Obywatele dzięki wiarygodności odczuwają poczucie stabilności. Jak więc rozpoznać wiarygodność rządu? Polska historia bywała bardzo zawiła. Jak mówi prof. Sztompka „Odziedziczyliśmy nieufność do władzy”, co tym bardziej powinno skłonić władze do odbudowywania własnej wiarygodności w oczach obywateli.

Jak rozpoznać wiarygodność w relacjach międzyludzkich? Na te pytania szeroko odpowiada prof. Sztompka. Mówi on o wskaźnikach, m.in. projekcji interesu drugiej osoby, stereotypach, przymiotach osobistych, otoczeniu normatywnym czy kulturze wiarygodności. Niestety niektóre z nich bywają zawodne. Fałszerstwa, oszustwa czy manipulacje – należy uważać na takie rzeczy. Często prowadzą one do nadużycia zaufania. Prelegent zaznacza, na co należy zwrócić uwagę, aby zachować ostrożność, nie tracąc przy tym zaufania i wiarygodności.

Wszystkich, którzy chcą poznać tajniki wiarygodności zachęcamy do obejrzenia relacji ze spotkania.


Drukuj